2026-03-10 Artykuły

Maślan sodu w praktyce gastroenterologicznej – mechanizmy działania i znaczenie kliniczne w zaburzeniach przewodu pokarmowego

Maślan sodu, będący solą kwasu masłowego, należy do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) wytwarzanych przez mikrobiotę jelitową w procesie fermentacji błonnika pokarmowego. Stanowi podstawowe źródło energii dla kolonocytów oraz odgrywa istotną rolę w utrzymaniu integralności bariery jelitowej i modulacji odpowiedzi immunologicznej. Dane kliniczne wskazują na jego potencjalne znaczenie wspomagające w zespole jelita nadwrażliwego (IBS), nieswoistych chorobach zapalnych jelit (IBD), biegunkach poantybiotykowych oraz stanach związanych z dysbiozą. W artykule omówiono mechanizmy działania maślanu sodu oraz jego praktyczne zastosowanie w codziennej praktyce farmaceuty i lekarza.

Maślan pokrywa znaczną część zapotrzebowania energetycznego kolonocytów, wspierając ich proliferację, różnicowanie i regenerację. W warunkach niedoboru SCFA dochodzi do upośledzenia funkcji nabłonka oraz zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej. Dodatkowo maślan wpływa na ekspresję genów związanych z metabolizmem mitochondrialnym, sprzyjając utrzymaniu prawidłowej aktywności oksydacyjnej komórek nabłonka. Zaburzenia tego szlaku mogą prowadzić do stresu oksydacyjnego oraz wtórnej aktywacji procesów zapalnych w obrębie błony śluzowej jelita grubego. W kontekście osi jelito–mózg utrzymanie prawidłowego metabolizmu kolonocytów ma znaczenie dla ograniczenia sygnalizacji zapalnej przekazywanej drogą humoralną i neuronalną do ośrodkowego układu nerwowego.

  Czytaj pełny tekst

Autor: dr n. farm. Oleg Burdzenia

Udostępnij:

Data publikacji: 2026-03-10

Źródło: "Lek w Polsce" nr 02/2026

Słowa kluczowe: maślan sodu, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, bariera jelitowa, dysbioza, IBS, IBD

1. Louis P, Flint HJ. Formation of propionate and butyrate by the human colonic microbiota. Environ Microbiol. 2017;19(1):29–41. doi: 10.1111/1462-2920.13589. PMID: 27928878.
2. Parada Venegas D, De la Fuente MK, Landskron G, i wsp. Short Chain Fatty Acids (SCFAs)-Mediated Gut Epithelial and Immune Regulation and Its Relevance for Inflammatory Bowel Diseases. Front Immunol. 2019;10:277.
doi: 10.3389/fimmu.2019.00277. PMID: 30915065.
3. Machiels K, Joossens M, Sabino J, i wsp. A decrease of the butyrate-producing species Roseburia hominis and Faecalibacterium prausnitzii defines dysbiosis in patients with ulcerative colitis. Gut. 2014;63(8):1275–1283. doi: 10.1136/gutjnl-2013-304833. PMID: 24021287.
4. Peng L, Li ZR, Green RS, Holzman IR, Lin J. Butyrate enhances the intestinal barrier by facilitating tight junction assembly via activation of AMP-activated protein kinase in Caco-2 cell monolayers. J Nutr. 2009;139(9):1619–1625.
doi: 10.3945/jn.109.104638. PMID: 19625695.
5. Davie JR. Inhibition of histone deacetylase activity by butyrate. J Nutr. 2003;133(7 Suppl):2485S–2493S. doi: 10.1093/jn/133.7.2485S. PMID: 12840228.
6. Segain JP, Raingeard de la Blétière D, Bourreille A, i wsp. Butyrate inhibits inflammatory responses through NFκB inhibition: implications for Crohn’s disease. Gut. 2000;47(3):397–403. doi: 10.1136/gut.47.3.397. PMID: 10940278.
7. Canani RB, Di Costanzo M, Leone L, i wsp. Potential beneficial effects of butyrate in intestinal and extraintestinal diseases. World J Gastroenterol. 2011;17(12):1519–1528. doi: 10.3748/wjg.v17.i12.1519. PMID: 21472114.
8. Hamer HM, Jonkers D, Venema K, Vanhoutvin S, Troost FJ, Brummer RJ. Review article: the role of butyrate on colonic function. Aliment Pharmacol Ther. 2008;27(2):104–119. doi: 10.1111/j.1365-2036.2007.03562.x. PMID: 17973645.
9. Morrison DJ, Preston T. Formation of short chain fatty acids by the gut microbiota and their impact on human metabolism. Gut Microbes. 2016;7(3):189–200. doi: 10.1080/19490976.2015.1134082. PMID: 26963409.
10. Banasiewicz T, Krokowicz Ł, Stojcev Z, i wsp. Microencapsulated sodium butyrate reduces the frequency of abdominal pain in patients with irritable bowel syndrome. Colorectal Dis. 2013;15(2):204–209. doi:10.1111/j.1463-1318.2012.03152.x.
PMID: 22738315.
11. Cristofori F, Calabrese FM, Iacobellis I, i wsp. Calcium butyrate efficacy in pediatric irritable bowel syndrome: randomized placebo-controlled multiomics-based clinical trial. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2025. doi: 10.1002/jpn3.70154. PMID: 40635319.
POWRÓT
...
Info
Najczęściej czytane
Redaktor poleca
GP

Na skróty

Informacje

Copyright © Medyk sp. z o.o