Tegoroczna edycja będzie prowadzona pod hasłem „Znamię! Znam je?” i ma zachęcić społeczeństwo do regularnego badania skóry oraz przestrzegania podstawowych zasad ochrony przez czerniakiem. Organizatorem Tygodnia jest Akademia Czerniaka, sekcja naukowa Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, działająca pod patronatem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego i Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.

Prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, przewodniczący Akademii Czerniaka, zapewnia, że profilaktyka czerniaka jest prosta, podobnie jak jego diagnostyka.  Należy: unikać nadmiernego słońca; stosować kremy z wysokimi filtrami UVA i UVB; nosić okulary przeciwsłoneczne; nie korzystać z solarium; regularnie oglądać skórę w celu szybkiego zidentyfikowania ewentualnych nowych i nietypowych zmian; zgłosić się do dermatologa lub chirurga onkologa, aby obejrzał znamiona. Jeśli okaże się, że pieprzyk lub narośl ma znamiona nowotworowe, należy jak najszybciej to wyciąć i rozpocząć leczenie.

Świadomość Polaków na temat czerniaka jest niska, chociaż widać, że dzięki zaangażowaniu i działaniom edukacyjnym Akademii Czerniaka zainteresowanie tym nowotworem rośnie. Potwierdziło to grudniowe podsumowanie Google, publikujące najszybciej zyskujące na popularności hasła w wyszukiwarce w ciągu roku. Hasło Jak wygląda czerniak? było jedynym hasłem zdrowotno-medycznym pojawiającym się na liście 10 najpopularniejszych wyszukiwań. „Nadal jednak Polacy mają zbyt małą świadomość  konieczności oglądania własnej skóry i regularnego odwiedzania dermatologa lub chirurga onkologa, do których nie jest konieczne skierowanie lekarza POZ. Statystyki umieralności na czerniaka są bardzo wysokie. Co roku umiera ponad 1100 osób na około 3000 nowych zachorowań” – podkreśla prof. Rutkowski.

Czerniak jest najbardziej agresywnym nowotworem skóry i jednym z najbardziej agresywnych nowotworów w ogóle.  „Co 10 lat podwaja się liczba zachorowań na czerniaka, co niestety wynika ze zmiany zachowań Polaków. Coraz częściej korzystają oni z nadmiernego opalania, nie dbają o swoją skórę i korzystają z solariów, które są szczególnie groźne dla osób w młodym wieku” – informuje prof. Rutkowski. Pamiętajmy, że dzieci są szczególnie zagrożoną grupą społeczną. Nie mają jeszcze w pełni wykształconego systemu obronnego organizmu i bardzo łatwo ulegają poparzeniom słonecznym. Poparzenie słoneczne w wieku 4-5 lat dwukrotnie zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka w dorosłym życiu.

Czerniaki mają wiele cech charakterystycznych, które pomagają w ich rozpoznaniu. Cechy te określane są za pomocą kryteriów ABCDE (pochodzących od pierwszych liter angielskich słów: Asymmetry, Border, Color, Dimension i Evolution):

A –   asymetria, np. znamię „wylewające” się na jedną stronę,

B –   brzegi poszarpane, nierównomierne, posiadające zgrubienia, 

C –   czerwony lub czarny i niejednolity kolor ,

D –   duży rozmiar, wielkość zmiany powyżej 0,5 cm,

E –   ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.  

Wszystkie znamiona, narośla, pieprzyki, które mają te cechy powinny zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości wycięte. Pacjenci chorzy na czerniaki we wczesnym stadium leczeni są poprzez proste chirurgiczne wycięcie zmiany wraz z szerokim marginesem okolicznej tkanki. W przypadku występowania większych czerniaków o grubości ponad 1 mm (w głąb skóry) dokonuje się biopsji węzłów chłonnych wartowniczych (położonych najbliżej pierwotnego ogniska nowotworu) i jeśli komórki nowotworowe zostaną w nich zidentyfikowane, usuwa się także okoliczne węzły chłonne i rozpoczyna leczenie systemowe. 

„Jeśli jednak czerniak wstępuje w postać przerzutową - uogólnioną, czyli pacjent ma przerzuty do odległych części ciała, np. w wątrobie, mózgu czy kościach, sytuacja terapeutyczna jest bardzo trudna.  Do tej pory opierała się na leczeniu paliatywnym. Dziś, dzięki ogromnemu postępowi medycyny, pacjenci z zaawansowanym czerniakiem mają szansę na nowoczesne leczenie immunologiczne, które mobilizuje ich własnych układ odpornościowy do walki z nowotworem, a także terapię celowaną, która uderza bezpośrednio w komórki guza” – podkreśla prof. Rutkowski.  

 Więcej informacji: www.akademiaczerniaka.pl