Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej mgr farm. Dominik Lakota  przypomina o najważniejszych obowiązkach związanych z wydawaniem w aptekach tzw. leków psychoaktywnych OTC. Osoba wydająca lek jest zobowiązana i uprawniona do weryfikacji wieku osoby, której wydawane są leki OTC zawierające kodeinę, pseudoefedrynę i dekstrometorfan. Farmaceuta i technik farmaceutyczny odmawia wydania produktu leczniczego, o którym mowa powyżej, osobie, która nie ukończyła 18. roku życia, lub jeżeli uzna, że może on zostać wykorzystany w celach pozamedycznych lub spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia oraz jest uprawniony do żądania okazania dokumentu potwierdzającego wiek. Farmaceuta lub technik farmaceutyczny wydając produkt leczniczy zawierający substancję psychoaktywną, informuje o tym pacjenta i podaje informację na temat sposobu dawkowania oraz o możliwych zagrożeniach i działaniach niepożądanych związanych ze stosowaniem tego produktu leczniczego. Osobę wydającą w/w leki obowiązują następujące limity ilościowe określone w przepisach dla jednorazowej sprzedaży: pseudoefedryna 720 mg, kodeina 240 mg, dekstrometorfan 360 mg.

Jednocześnie Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej przypomina, iż brak respektowania wskazanych powyżej przepisów może być podstawą do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej farmaceutów przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz nałożenia kary finansowej w postępowaniu administracyjnym przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.

Rada Naukowa Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych opublikowała stanowisko z rekomendacjami dotyczącymi kierunku, w jakim powinna zmierzać polska polityka szczepień. Apelują o odpowiedzialność, stabilność i prowadzenie działań wyłącznie na podstawie lokalnej sytuacji epidemiologicznej i danych naukowych. W związku z ogłoszonymi przez amerykańskie CDC (Centers for Disease Control and Prevention) nowych wytycznych dotyczących kalendarza szczepień polscy eksperci przypominają o konieczności prowadzenia polityki szczepień opartej na realiach systemu opieki zdrotnej w kraju.

– Publikujemy te rekomendacje, bo jako eksperci zauważamy zagrożenia dla zdrowia publicznego. Polska stoi dziś w obliczu zwiększonego ryzyka chorób zakaźnych, a ograniczenie profilaktyki szczepiennej to duży krok w tył. Nasze stanowisko to apel o rozsądek i konsultowanie zmian w polityce szczepień w oparciu o lokalne dane epidemiologiczne – wskazuje prof. Adam Antczak, przewodniczący Rady Naukowej OPZCI.

–  Działania w zakresie profilaktyki zdrowotnej, a w szczególności szczepień, muszą mieć merytoryczne podstawy. Jesteśmy za opartą na danych naukowych i rzeczywistej sytuacji epidemiologicznej debatą o jakości polityki zdrowotnej, a nie za kopiowaniem zagranicznych rozwiązań. Pamiętajmy, że szczepienia to inwestycja, dzięki czemu znacząco ograniczamy koszty leczenia w przyszłości – komentuje prof. Marcin Czech, przewodniczący Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych w Instytucie Matki i Dziecka.

W Polsce i innych krajach EU rośnie zainteresowanie produktami naturalnymi, zwłaszcza pochodzenia roślinnego, które są nie tylko składnikami leków, ale także suplementów diety i żywności funkcjonalnej. Powszechne spożycie produktów roślinnych różnego pochodzenia wymaga rozwiązania problemów związanych z ich bezpieczeństwem, jakością i skutecznością. W Europie za gromadzenie i ocenę danych naukowych na temat substancji i preparatów ziołowych odpowiada Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych (Committee on Herbal Medicinal Products, HMPC), który funkcjonuje w ramach Europejskiej Agencji Leków (European Medicines Agency, EMA). W Polsce Zespół ds. Suplementów Diety działający przy Głównym Inspektoracie Sanitarnym (GIS) ustala warunki stosowania składników suplementów, w tym preparatów z ziół. W artykule omówiono prace instytucji unijnych oraz polskich (GIS) opublikowane w 2025 r., które dotyczą bezpieczeństwa i skuteczności preparatów ziołowych przeznaczonych do użytku medycznego (leki) i spożywczego (suplementy diety).

Dość liczną grupę wśród łacińskich nazw roślin stanowią te, w których pojawiają się określenia toponimiczne tworzone od nazw geograficznych dla podkreślenia, gdzie dana roślina występuje.Termin „toponim” jest złożeniem dwóch greckich słów: τόπος (topos) „miejsce” i ὄνομα (onoma) „imię, nazwa”. Greckie τοπώνυμον (toponymon) oznaczało dosłownie „nazwa miejsca”. W nazwach roślin pojawiają się toponimy w zlatynizowanej formie, najczęściej przymiotnika, np. arabicus „arabski”, chinensis/sinensis „chiński”, iaponicus/japonicus „japoński”, zeylanicus „cejloński” etc. Przymiotnik łaciński występuje w trzech rodzajach, stąd zależnie od rodzaju rzeczownika poprzedzającego przymiotnik, może on zamiast -us (rodzaj męski) przybierać końcówkę -a dla rodzaju żeńskiego, np. arabica, lub dla rodzaju nijakiego końcówkę -um np. arabicum albo -e zamiast -is (rodzaj męski i żeński), np. sinense.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) od wielu lat znajduje zastosowanie w medycynie tradycyjnej oraz współczesnej fitoterapii. Roślina ta zawiera liczne związki bioaktywne, takie jak hiperycyna i hiperforyna, którym przypisuje się szerokie spektrum właściwości prozdrowotnych. Do najważniejszych należą działania: przeciwbakteryjne, spazmolityczne oraz łagodzące dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Szczególne znaczenie kliniczne ma jednak udokumentowany potencjał przeciwdepresyjny preparatów z dziurawca, dzięki czemu są one powszechnie stosowane w terapii lekkich i umiarkowanych epizodów depresyjnych. Mechanizm działania przeciwdepresyjnego ekstraktów z dziurawca obejmuje przede wszystkim hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, dopaminy i noradrenaliny, co prowadzi do zwiększenia ich dostępności w ośrodkowym układzie nerwowym. W literaturze wskazuje się także na możliwość modulowania neuroplastyczności oraz działania przeciwutleniającego, co może dodatkowo wspierać efekt terapeutyczny. Ze względu na dobrą tolerancję i naturalne pochodzenie preparatów wielu pacjentów chętnie stosuje terapię dziurawcem. Należy jednak podkreślić ryzyko licznych interakcji lekowych, wynikających głównie z indukcji enzymów cytochromu P450 i glikoproteiny P, co ogranicza stosowanie dziurawca u osób przyjmujących inne leki wymagające stabilnych stężeń terapeutycznych.

Zespół metaboliczny (ZM) to zbiór czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2. Leczenie ZM jest trudne, dlatego poszukuje się nowych, skutecznych i nietoksycznych metod. Kompleks na bazie makrocząsteczek polisacharydowych może odgrywać istotną rolę w leczeniu ZM. Działa on na poziomie jelita, tworząc żel o wysokiej lepkości, który zmniejsza wchłanianie węglowodanów i tłuszczów, kontrolując poposiłkowy szczyt glikemiczny. Badania wykazały, że  poprawia kontrolę glikemii, redukuje masę ciała i poprawia profil lipidowy. Może być cennym uzupełnieniem terapii ZM, szczególnie w połączeniu z dietą i zmianą stylu życia.

Zaburzenia owulacji, często związane z wieloczynnikowymi zmianami hormonalnymi i metabolicznymi, mogą prowadzić do niepłodności. Ciężkie postaci endometriozy, jak również  przedwczesna niewydolność jajników (POI: premature ovary insufficiency) nie mogą zostać całkowicie wyleczone za pomocą samej farmakoterapii. Interwencje ziołowe, choć nie zastępują leczenia farmakologicznego, mogą stanowić jego istotne uzupełnienie. Naturalne produkty, takie jak stosowane w dolegliwościach dotyczących endometriozy, dzieli są na trzy kategorie: ekstrakty ziołowe, specyficzne bioaktywne związki pochodzenia roślinnego oraz chińskie ziołolecznictwo. W produktach ziołoleczniczych całość surowca roślinnego lub jego standaryzowany ekstrakt traktuje się jako złożoną mieszaninę terapeutyczną, bez definiowania substancji czynnej farmaceutycznie (API: Active Pharmaceutical Ingredient). Efekt farmakologiczny ziół jest wypadkową synergistycznego działania wielu różnych związków chemicznych obecnych w roślinie. Dowody naukowe na skuteczność ziół w odwróceniu samej przyczyny przedwczesnej niewydolności jajników (POI), czyli przywróceniu ich funkcji, są ograniczone  do badań obserwacyjnych.

„Przekąskowy” model żywienia dzieci, z rosnącym udziałem żywności wysokoprzetworzonej, sprzyja nadmiarowi energii przy niskiej gęstości odżywczej diety. Może to prowadzić do luk w podaży mikroskładników ważnych dla wzrastania, odporności i rozwoju układu nerwowego, szczególnie u dzieci odżywianych wybiórczo lub z obniżonym apetytem. Omówiono konsekwencje częstego spożywania słodkich i słonych przekąsek oraz znaczenie witamin A, B, C, D, E i żelaza w rozwoju dziecka. Podkreślono praktyczne interakcje (witamina C – wchłanianie żelaza, witamina A – metabolizm żelaza). Zaproponowano podejście diet-first uzupełniane bezpieczną, celowaną suplementacją (witamina D profilaktycznie, żelazo według wskazań).

Alergie układu oddechowego najczęściej kojarzone są z okresem wiosenno-letnim i ekspozycją na pyłki roślin. Tymczasem objawy alergicznego nieżytu nosa mogą utrzymywać się lub nasilać również zimą, głównie z powodu alergenów całorocznych oraz wczesnego pylenia drzew. Artykuł omawia najważniejsze przyczyny tzw. zimowej alergii oraz praktyczne możliwości farmakoterapii z wykorzystaniem bilastyny, furoinianu mometazonu  oraz donosowego połączenia olopatadyny z furoinianem mometazonu.

Choroby nowotworowe stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Najnowsze dane wskazują, że każdego roku na świecie diagnozuje się ok. 20 mln nowych przypadków nowotworów, a ponad 50 mln osób żyje co najmniej 5 lat po rozpoznaniu choroby – co pokazuje jednocześnie skalę zachorowań i postęp w leczeniu oraz diagnostyce. Do najczęściej diagnozowanych nowotworów należą: nowotwory płuca, rak piersi, rak jelita grubego, rak prostaty, rak żołądka oraz inne typy, takie jak rak wątroby, tarczycy czy szyjki macicy.

– Podejrzenie choroby nowotworowej może być dla pacjenta trudnym doświadczeniem. Pytania o leczenie i ścieżkę terapeutyczną są całkowicie naturalne – mówi dr n. med. Łukasz Strzępek, ordynator Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej w Szpitalu św. Rafała w Krakowie Scanmed. – Dlatego tak ważne jest, aby pacjent od samego początku miał jasno określoną ścieżkę diagnostyczną i terapeutyczną oraz poczucie, że nie jest w tej sytuacji sam.

Leczenie onkologiczne to złożony, wieloetapowy proces wymagający współpracy wielu specjalistów oraz indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

Na całym świecie liczba osób z przewlekłą chorobą nerek nadal rośnie, a prognozy wskazują, że w ciągu 15 lat będzie to piąta najczęstsza przyczyna zgonów. W Polsce na PChN choruje już ponad 4,7 mln osób, a ok. 38 000 z nich znajduje się w 4. lub 5. stadium choroby i nie korzysta z dializoterapii. Terapia z użyciem ketoanalogów aminokwasów może znacząco opóźnić konieczność dializ, ale kluczowe dla jej skuteczności jest jednoczesne stosowanie diety niskobiałkowej. Od lipca 2025 r. pacjenci z przewlekłą chorobą nerek (PChN) znacznie łatwiej mogą rozpocząć terapię ketoanalogami aminokwasów w ramach programu lekowego.

– Ketoanalogi aminokwasów to nie jedynie uzupełnienie diety, ale leczenie, które jest skuteczne, gdy jest wdrożone w połączeniu z dietą z niską zawartością białka. Takie postępowanie to realna szansę na spowolnienie postępu choroby, poprawę jakości życia chorych oraz odroczenie momentu rozpoczęcia dializoterapii – podkreśla prof. Magdalena Krajewska, konsultant krajowa w dziedzinie nefrologii oraz była prezes Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego.

Najnowsze dane Centrum e-Zdrowia potwierdzają trend wzrostowy zachorowań na grypę i zakażeń RSV. Szczyt sezonu jest jeszcze przed nami, gdyż ferie zimowe to czas, który wyjątkowo sprzyja rozprzestrzenianiu się wirusów. Wzmożone podróże, tłok w miejscach publicznych oraz liczne spotkania w rodzinnym gronie stwarzają idealne warunki do przenoszenia infekcji.

Wskaźniki zachorowań na grypę wzrosły gwałtownie w drugiej połowie grudnia 2025 r. z 38 przypadków na 100 tys. mieszkańców do 109 przypadków, a to wszystko w ciągu dwóch tygodni. Choć w kolejnych tygodniach obserwowano niewielki spadek (89 przypadków na 100 tys. mieszkańców w 1. tygodniu 2026 r.),  to w ciągu zaledwie pięciu tygodni na grypę zachorowało ok. 170 tysięcy osób. Wysoki poziom zachorowań przekłada się na zwiększone obciążenie systemu, w szczególności podstawowej opieki zdrowotnej oraz oddziałów chorób zakaźnych. Lekarze zwracają uwagę na rosnącą liczbę powikłań pogrypowych, takich jak zapalenie płuc czy zaostrzenia chorób przewlekłych, zwłaszcza u osób starszych, dzieci oraz pacjentów z obniżoną odpornością. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera szybkie rozpoznanie choroby. Do najczęstszych objawów grypy, których nie należy lekceważyć, należą: wysoka gorączka, bóle mięśni i stawów, ból głowy oraz silne osłabienie. Często występują także kaszel, ból gardła i katar.